Hibrit lisans terimi, elektrik üretim tesisleri için son zamanlarda sıklıkla duyuluyor. Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik sayesinde alınan hibrit lisans ile birden fazla kaynağa dayalı elektrik üretim tesisi kurmak mümkün hale gelmiş oldu. Bu yazımda üretim santralleri için genel hibrit mantığına işaret etmek istedim. Detaylar için yönetmeliğin incelenmesi şarttır ve profesyonel destek almak gerekebilir.
Hibrit Lisans Nasıl Alınır?
Yenilenebilir enerji santralinin mevcuttaki üretim lisansı, hibrit lisansa dönüştürülmek istenildiğinde ilk olarak EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) başvurusu yapılıyor. Kabaca sıralayacak olursak,
- EPDK başvurusu,
- TEİAŞ (Türkiye Elektrik İletim A.Ş.) kapasite tahsisi ve sistem bağlantı görüşü,
- Dağıtım seviyesinden bağlı santraller için TEDAŞ (Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.) ve EDAŞ (Enerji Dağıtım Şirketi) tarafından bağlantı ve sistem kullanımı görüşü,
- EPDK askı süreci,
- ÇED (Çevresel Etki Değerlendirmesi) işlemleri,
- Banka teminatı ve gerekliyse imar işleri (inşaat yapı ruhsatı),
- ETKB (Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı) proje onay aşamaları gerçekleşiyor.
- Son aşamada ilave yardımcı kaynak santralinin kurulumu ve ETKB kabul işlemleri yapılarak devreye alınıyor.
Hibrit Lisans ile Üretim Gücü Artar mı?
Hibrit lisans ile elde edilen kaynak çeşitliliği ile üretim lisansının gücü de artıyor. Fakat burada artan güç elektriksel güç değil mekaniksel güçtür. Yani çıkışta ürettiğiniz elektriksel güç değişmeyecektir. Ek olarak hibrit lisansa dönüşüm sonrasında muhtemelen yine aynı satışa esas sayaç kullanılacaktır. Hibrit bir tesis, ana kaynaktan alınan verim beklenenden düşük olduğu zamanlarda yardımcı kaynaktan faydalanabiliyor. Hibrit lisansın avantajı da tam olarak budur. Bunu bör örnekle daha net açıklayalım.
Hibrit Lisansa Örnek Bir Uygulama
Örneğin ana kaynağı biyokütle olan bir Bioenerji Santrali düşülenim. Bu santral çöp gazından elektrik üreten bir yenilenebilir enerji santrali olsun. Buradaki rakamlar tamamen örnek olması için verildi. Lisans gücü 105 MWm / 100 MWe olsun. EPDK’dan Hibrit lisansı alan bu santral, ilave yardımcı kaynak olarak bitişik parsele GES kurulacak. TEİAŞ görüşüne göre 15 MWp GES kapasitesi onaylanmış olsun. Bu değer Megawatt Peak yeni mekaniksel güçtür. Diğer işlemler, kurulum ve kabul halledilmiş ve santral devreye alınmış olsun.
Böylece Biyokütleye Dayalı Üretim Tesisi, Güneş Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi ilavesi ile Birden Çok Kaynaklı Elektrik Üretim Tesisine dönüşmüş oldu.
- Mevcutta Üretim Lisansı Gücü: 105 MWm / 100 MWe
- Mevcutta yıllık üretim: 100 MWe x 7500 saat = 750.000 MWh
- Yardımcı İlave Kaynak Gücü: 15 MWp / 0 MWe
- Yeni Hibrit Lisans Gücü: 120 MWm / 100 MWe
- Yeni yıllık üretim: 100 MWe x 7500 saat = 750.000 MWh
Mekaniksel güç (MWm) arttı. Elektriksel güç (MWe) aynı kaldı. Elektriksel güç değişmediği için yıllık üretim yine aynı Megawatt Saat (MWh) değerindedir. Fakat örneğin çok yağış veya şiddetli rüzgâr olan günlerde veya ön görülemeyen sebepler gerçekleştiğinde açık çöp sahasındaki metan gazı (CH4) düşebilir. Bu durumda anlık düşen ve belli bir süre devam eden üretim kayıpları artık GES ile telafi edilebilir duruma gelmiş olur. Hibrit lisans ile planlanan yıllık üretimi korumak mümkün hale gelmiş olur. Farklı kaynak kombinasyonları ve tüm detaylar için resmi yönetmelikler incelenmelidir.
